انتشارات موج دانش

جهش (صفحه 47 تا 48)

تغییر در اطلاعات وراثتی

پایداری اطلاعات در سامانه های زنده، یکی از ویژگی های ماده وراثتی است اما در عین حال، ماده وراثتی به طور محدود تغییرپذیر است.

تغییرپذیری ماده وراثتی باعث ایجاد گوناگونی می شود و توان بقای جمعیت ها را در شرایط متغیر محیط افزایش می دهد و زمینه تغییر گونه ها را فراهم می کند.

تغییرپذیری ماده وراثتی پیامدهای مختلفی دارد. تغییر، ممکن است مفید، مضر یا خنثی باشد.

علت بیماری کم خونی ناشی از گویچه های قرمز داسی شکل، تغییر شکل در مولکول های هموگلوبین است.

علت تغییر شکل مولکول های هموگلوبین در کم خونی ناشی از گویچه های قرمز داسی شکل چیست؟ دانشمندان با مقایسه آمینواسیدهای هموگلوبین های سالم و تغییر شکل یافته، دریافتند که این دو هموگلوبین فقط در ششمین آمینواسید از زنجیرۀ بتا متفاوت اند.

مقایسه ژن های زنجیرۀ بتای هموگلوبین در بیماران – کم خونی داسی شکل – و افراد سالم نشان می دهد که در رمز مربوط به ششمین آمینواسید، نوکلئوتید A به جای T قرار گرفته است.

شکل 1 مقایسۀ ژن های هموگلوبین در افراد سالم و بیمار. در این شکل فقط بخشی از ژن نشان داده شده است. Glu : آمینواسید گلوتامیک اسید  و Val : آمینواسید والین

تغییر ماندگار در نوکلئوتیدهای ماده وراثتی را جهش  می نامند.

جهش می تواند در اندازه بسیار وسیع تری هم رخ دهد. گاهی جهش آن قدر وسیع است که حتی ساختار یا تعداد فام تن را تغییر می دهد.

جهش ها را بر اساس اندازه، به دو گروه کوچک و بزرگ تقسیم می کنند.