انتشارات موج دانش

گونه زایی هم میهنی (صفحه 61 تا 62)

گاهی بین جمعیت هایی که در یک زیستگاه زندگی می کنند، جدایی تولیدمثلی اتفاق می افتد و در نتیجه، گونه جدیدی حاصل می شود. این نوع گونه زایی را گونه زایی هم میهنی می نامند.

در گونه زایی هم میهنی، برخلاف گونه زایی دگرمیهنی، جدایی جغرافیایی رخ نمی دهد.

پیدایش گیاهان چندلادی (پلی پلوییدی(، مثال خوبی از گونه زایی هم میهنی است.

چندلادی به تولید گیاهانی منجر می شود که زیستا و زایا هستند اما نمی توانند در نتیجه آمیزش با افراد گونۀ نیایی خود، زاده های زیستا و زایا پدید آورند و بنابراین گونه ای جدید به شمار می روند.

گیاهان چندلادی بر اثر خطای میوزی ایجاد می شوند.

جدانشدن فام تن ها در میوز به تشکیل گامت هایی با عدد فام تنی غیرطبیعی منجر می شود و اگر این گامت ها با گامت طبیعی لقاح کنند تخم طبیعی تشکیل نخواهد شد.

شکل 14 – نتیجه آمیزش گامت های حاصل از خطای میوزی با گامت سالم

در اوایل دهه 1900 دانشمندی به نام هوگو دووری که با گیاهان گل مغربی ( 2n = 14 ( کار می کرد، متوجه شد که یکی از گل های مغربی ظاهری متفاوت با بقیه دارد. وی با بررسی فام تن های آن دریافت که این گیاه به جای 14 فام تن، 28 فام تن دارد و بنابراین چارلاد (تتراپلوئید4n ( است.

گامت هایی که گیاه چارلاد ایجاد می کند، دولاد 2n  اند نه تک لاد  ( . (n

در آزمایش های هوگو دووری: اگر گامت های گیاه چارلاد 4n با گامت های گیاهان طبیعی، که تک لادند، آمیزش کنند تخم های حاصل سه لاد  (تریپلوئید)  3n خواهند شد. گیاه سه لادِ حاصل از نمو این تخم، نازاست.

در آزمایش های هوگو دووری: اگر گیاه چارلاد بتواند خودلقاحی انجام دهد، یا در نزدیکی آن گیاه چارلاد مشابه دیگری وجود داشته باشد، یاخته تخم 4n خواهد بود و گیاهی که از آن ایجاد می شود، قادر به میوز بوده، بنابراین زایاست.

در آزمایش های هوگو دووری: گیاه چارلاد، با جمعیت نیایی خود  (که 2n بودند( نمی تواند آمیزش کند و بنابراین به گونه جدیدی تعلق دارد که افراد آن 4n هستند.

شکل 15 – چگونگی تشکیل گیاه چارلاد از گیاه دولاد (برای گیاهی با 6 فام تن)